Reis naar het Oosten (met enkele omwegen)

In het briljante kleine boekje 19 Ways of looking at Wang Wei, analyseert Eliot Weinberger vol humor de nuances van een dertigtal vertalingen van hetzelfde gedicht (in het Nederlands waarschijnlijk het beste te vertalen als Hertenkamp), bestaande uit slechts 4 zinnen en 20 Chinese karakters. Nu was ik dit, in China welbekende, gedicht reeds tegengekomen tijdens mijn college Klassiek Chinees en toen trof de eenvoud ervan me al. Kort gezegd gaat het gedicht over een berg zonder mensen erop, terwijl ergens in de verte nog wat stemmen te horen zijn. De avond valt, licht komt het bos (op de berg) binnen, en dit licht weerkaatst op het groene mos. Voor de duidelijkheid volgt hier even een woordelijke vertaling van elk karakter: 鹿 寨 空 山 不 见 人 但 闻 人 语 响。 返 景 入 深 林 复 照 青 苔 上 hert kamp leeg berg niet zien mens maar horen mens stem geluid terugkeren licht indringen diep bos weer verlichten groen mos op De mens als weerspiegeling Niet enorm complex, zou je dus kunnen denken. Maar het wordt meestal...

Vorige week stelde ik twee monolithische vragen: wat is de geschiedenis van mensenrechtenfilosofie in China, en welke rol hebben Chinezen gespeeld in de totstandbrenging van de hedendaagse mensenrechten? In mijn bespreking van P.C. Chang en zijn pragmatische kijk op mensenrechten heb ik een beginnetje gemaakt aan de tweede vraag. Vandaag gaat het wederom over zijn bijdragen aan de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, namelijk het vaak verkeerd begrepen woord “geweten”. De Alleenheerschappij van het Verstand  We keren terug naar het zo bekende eerste artikel van de UVRM:  Alle mensen worden vrij en gelijk in waardigheid en rechten geboren. Zij zijn begiftigd met verstand en geweten, en behoren zich jegens elkander in een geest van broederschap te gedragen. Deze onwrikbaar voelende woorden hebben net als alle andere teksten een geschiedenis, zo zagen we al bij de vurige discussie tussen “God” en “Natuur”. Het pleidooi voor door natuur gegeven rechten was niet het en...

Wanneer China en Mensenrechten in één adem genoemd worden, gaat het gewoonlijk over mensenrechtenschendingen, waarvan we voorbeelden te over hebben, zowel in het heden als in de recente geschiedenis. Maar wat is de geschiedenis van mensenrechtenfilosofie in China, en welke rol hebben Chinezen gespeeld in het totstandbrengen van mensenrechten? Daar gaat deze serie over, met als eerste onderwerp: P.C. Chang en “de geleefde waarheid”.  Universeel? Mensenrechten zijn Westers. Die bewering hoor je regelmatig. En dat is problematisch; mensenrechten hebben namelijk de pretentie universeel te zijn, en als ze zouden komen uit een bepaalde culturele traditie en alleen daarbij zouden passen, vermindert dat hun geldigheid. Want waarom zou een land zich moeten houden aan regels, als die niet worden voorgeschreven door hun eigen cultuur, door hun visie op de wereld? Een land kan niet meer op de vingers worden getikt wegens het schenden van mensenrechten vanuit een moreel opzicht. Mensenrechten v...