Reis naar het Oosten (met enkele omwegen)

 Een van mijn favoriete verhalenbundels is Nikolaj Gogols Peterburgse Vertellingen. Over Gogol, een van de vaders van de moderne Russische literatuur, wordt ook wel gezegd dat alle Russische schrijvers ‘uit Gogols mantel voortkomen’, de mantel verwijzend naar een van zijn bekendste verhalen. Door middel van dat verhaal en Dagboek van een gek wil ik Gogols kijk op de moderne vervreemding onder de loep nemen. Vervreemding onderaan de ladder De protagonisten van deze twee verhalen lijken veel op elkaar. Beiden zijn het tragische personages, eenzame ambtenaren die over zich heen laten lopen. Hoogstaande mensen om hen heen bepalen hun leven, en ze hebben geen grip op hun omgeving. Zoekend naar een bestaan dat wel betekenis heeft, vervreemdt hun kijk op de realiteit langzamerhand.  Akaki Akakijevitsj, de hoofdpersoon van De Mantel, wordt door zijn collega’s gezien als een zonderlinge verschijning. Zijn grote passie vindt hij in zijn werk; het kopiëren van officiële documenten. Hierd...

De afgelopen twee weken besprak ik de spanningen die opkwamen bij het opstellen van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, en welke rol de Chinese diplomaat P.C. Chang daarin heeft gespeeld. Vandaag ga ik het niet hebben over de tekst van de UVRM, maar over een voorstel dat na voltooiing werd gedaan door enkele Europese landen: de koloniale clausule. Wat zegt dit voorstel over de universaliteit van mensenrechten, en wat betekende het westers vooruitgangsdenken voor de rest van de wereld?  Op weg naar Beschaving, maar nog niet gearriveerd Het jaar is 1950. Twee jaar geleden was de Universele Verklaring door de lidstaten ingestemd (er waren geen stemmen tegen; ieder land stemde voor, blanco of was afwezig) en nu zou er gediscussieerd worden over de implementatie van mensenrechten. De UVRM was namelijk alleen een moreel document, en dus niet juridisch bindend. Bij deze besprekingen kwam een viertal Europese koloniale machten - Nederland, België, Frankrijk en het Verenigd...

“Iedere willekeurige plaatselijke godin streeft er naar gelijk te worden aan de Grote Godin; elk dorp is het middelpunt van de wereld.” - Mircea Eliade Met het oog op de verkiezingen van afgelopen maand, moest ik de afgelopen tijd terugdenken aan de laatste tweedekamerverkiezingen in 2017. Ik herinnerde me de centrale narratieven van toen, en dan met name degene die aandacht kregen in de internationale media. Nederland is geopolitiek gezien geen grote speler, en veel nieuws uit ons land bereikt de rest van de wereld niet. Geert Wilders geniet nog enige bekendheid wereldwijd wegens zijn lange carrière van polariserende meningen, maar voor de rest is het karig. In 2017 waren de ogen van journalisten over de hele wereld echter wel op Nederland gericht. Dat ging echter niet om wat er precies gebeurde in Nederland; het ging erom wat het symboliseerde. Nederland, kwartfinale van de democratie 2016 en 2017 waren cruciale jaren in de "strijd tegen het populisme", die woedde door hee...